Co to jest DOHC? Czyli o układach rozrządu w silnikach motocyklowych

Rozrząd rozrządowi nierówny i choć każdy rodzaj rozrządu ma to samo zadanie to, jak to często bywa, diabeł tkwi w szczegółach. O co więc chodzi w tych układach rozrządu i jakie są ich rodzaje?

Każdy tłokowy silnik spalinowy, nie tylko czterosuw, potrzebuje układu rozrządu by mógł poprawnie napełniać i opróżniać komorę spalania, umożliwiając jednocześnie kompresję ładunku.
Tak, klasyczne silniki dwusuwowe też posiadają układy rozrządu, choć są one zgoła inne niż te w czterosuwach.

Rozrząd może być:

  • zaworowy, gdzie sterowanie zaworami ssącymi i wydechowymi pozwala na dostosowanie momentu i czasu ich otwarcia.
  • tulejowy, gdzie tuleja przesuwno-obrotowa otwiera i zamyka zawory ssące i wydechowe.
  • rozrząd mieszany (tłokowo-zaworowy) – np. ładunek do silnika odbywa się oknami (szczelinami), a spaliny są usuwane przez zawory w głowicy
  • szczelinowy (tłokowy), w którym to sam tłok otwiera i zamyka okna (szczeliny) do kanałów: ssących, przelotowych i wydechowych.
  • z przepustnicą obrotową, która otwiera i zamyka okna dolotowe dla ładunku (mieszanki).

Pozostawmy tym razem historię motoryzacji i rozwoju układów rozrządu, skupiając się na tym czego możemy spodziewać się we współczesnych konstrukcjach.

REKLAMA

Poznaj Suzuki Hayabusa. Maszyna doskonała powraca

Odkryj legendę na nowo. Suzuki Hayabusa powraca. Nowe wcielenie mechanicznej doskonałości. Doznania zarezerwowane dla najbardziej śmiałych. Odważysz się?

Advertisement

Obecnie zdecydowanie najbardziej popularnym układem rozrządu jest OHC. Nazwa pochodzi od skrótu z języka angielskiego i oznacza Over Head Camshaft, czyli układ z wałkiem rozrządu umieszczonym nad głowica cylindra. Układ OHC można podzielić na SOHC i DOHC, czyli z pojedynczym (Single Over Head Camshaft) wałkiem rozrządu, który ma za zadanie sterować poprzez układ dźwiegienek zarówno zaworami wydechowymi i ssącymi oraz z dwoma (Dual Over Head Camshaft) wałkami rozrządu, gdzie każdy z nich steruje odpowiednio pracą ssących, lub wydechowym zaworów. Układ DOHC najcześciej spotyka się w wersji z popychaczami szklankowymi, gdzie trzonek zaworu naciskany jest przez krzywkę wałka za pomocą tzw. szklanki (nazwa wzięła się od kształtu przypominającego odwrócone naczynie). Pomiędzy łbem trzonka zaworu, a samą szklanką umiejscowiona jest płytka zaworowa i to jej grubość decyduje o odpowiednim luzie zaworowym. Z czasem w układzie pojawiają się zwiększone luzy, a ich kasowania, dokonuje się poprzez dobór grubszej płytki. Czasem luz staje się za mały. Wtedy płytkę wymienia się na cieńszą. Coraz częściej w układach DOHC stosuje się także dźwigienki zaworowe. Zwłaszcza w silnikach sportowych. Ma to związek z posuzkiwaniem rozwiązań o możliwie najniższym stopniu tarcia, a tym samym większej sprawności.


Główne zalety rozrządu DOHC to możliwość precyzyjnego doboru czasu otwarcia zaworów i stosunkowo niewielka bezwładność układu. Przy obecnym zaawansowaniu procesów wytwarzania i obróbki podzespołów z jakich konstruuje się silniki, nic nie stoi na przeszkodzie by rozrządy SOHC dorównywały precyzją systemom DOHC. Nie dziwi więc, że producenci również w silnikach bardziej wysilonych i o większych pojenościach stosują takie rozwiązanie z układem dźwigienek sterujących pracą wszystkich zaworów.

Będąc przy współczesnych układach rozrządu nie można jednak pominać układu OHV (Over Head Valves). Jest to rozwiązanie, które jest stosowane najdłużej w historii motocykli i, co ważne, stosowane z powodzeniem po dziś dzień. W tym wypadku wałek rozrządu pracuje w skrzyni korbowej, a tylko zawory umiejscowione są nad głowicą. Za ich sterowanie odpowiadają najczęściej specjalne popychacze, które często można zobaczyć po boku cylindrów. Rozrząd OHV stosowany jest np. w bokserach BMW, silnikach Harleya-Davidson, czy Moto Guzzi. Sprawdza się głównie w niskoobrotowych kontrukcjach, a jego niewątpliwą zaletą jest brak konieczności konstruowania rozbudowanych "klawiatur" z obracającymi się wewnątrz wałkami i dostarczania do nich napędu.

W zdecydowanej większości wspólczesnych konstrukcji zawory rozrządu domykane sa za pomocą spręzyn. Istnieją jednak również inne rozwiązania, jak chociażby najbardziej znany rozrząd desmodromiczny, stosowany od dawien dawna w silnikach Ducati. Jendak nawet Ducati, w bardziej użytkowej konstrukcji jaką jest nowa Multistrada V4, postawiły na sprężyny w układzie zaworowym. O układach desmodormicznych napiszemy w osobnym artykule.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Back to top button