50K PLN ZA RUSKA? Jak to jeździ? Klasyczne M-72

Jeszcze kilkanaście lat temu rzadko kto mógł się pochwalić posiadaniem kilku motocykli, a dziś taki stan rzeczy staje się coraz częstszy. Na rynku roi się od najróżniejszych propozycji, jednakże rozwój motocyklowego świata sprawia, że niekoniecznie fani dwóch kółek chcą od motocykli maksymalnej uniwersalności. W zamian wolimy kupić dwa, trzy modele, które diametralnie różnią się zastosowaniem, charakterem i konstrukcją. Coraz popularniejsze robią się radzieckie zaprzęgi z wózkiem bocznym.

Obserwuj Jednoślad.pl w

Dekadę temu producenci motocykli prześcigali się w tym, kto stworzy bardziej uniwersalny model, a efektem tej pracy był powstały w Japonii zupełnie nowy segment UJM, który podbił serca fanów dwóch kółek z całego świata. Na przestrzeni lat diametralnie zmieniają się jednak trendy, a także możliwości jazdy na dwóch kółkach. Dziś nie jest to tylko zabawka służąca do weekendowych wypadów czy codziennych dojazdów do pracy, bo pojawia się coraz więcej obiektów, gdzie można trenować, ćwiczyć i podnosić swoje umiejętności. Kolejnym czynnikiem wpływającym na to, że motocykl jest wykorzystywany w zupełnie inny sposób, jest dostępność i otwartość świata na podróżnicze wojaże. Na szczęście nie wszyscy muszą podążać za aktualną modą, bo nadal nie brakuje tych, którzy w swoim garażu posiadają maszyny kupione nie rozumem, a sercem. Mowa o motocyklach z wózkiem bocznym, których historia sięga II wojny światowej. Dziś decydują się na ich zakup nie tylko kolekcjonerzy oraz fani pojazdów militarnych, ale również ci, którzy – podobnie jak Tobiasz – chcą podróżować na motocyklu z żoną i swoją pociechą.

Oczywiście cała geneza powstania tych motocykli pochodzi ze Związki Radzieckiego, który na podstawie dokumentacji technicznej niemieckiego motocykla BMW R71 rozpoczął produkcję własnego modelu o nazwie M-72 wyposażonego w boczny wózek. Chociaż najbardziej znanymi markami tego rodzaju pojazdów są Ural i Dniepr produkowane przez IMZ i KMZ, to dziś na rynku można zakupić nawet zupełnie nowy motocykl z wózkiem bocznym i dodatkowym trzecim kołem od jednego z chińskich producentów.

Najważniejsze informacje:

1. M72 to kultowy radziecki motocykl z wózkiem bocznym. Istnieją dwie historie powstania tego modelu.
2. Motocykl M72 napędzany jest silnikiem boxer o mocy 22 KM. Waga oscyluje w okolicy 380 kg.
3. To nie jest nowa konstrukcja radzieckich inżynierów – to kopia BMW R71.

Obejrzyj koniecznie:

Związek Radziecki rozpoczął historię motocykli z wózkiem bocznym dzięki BMW. Historia zna co najmniej kilka przypadków, gdzie ZSRR rozpoczynało rzekomo produkcję przełomowego pojazdu, który w rzeczywistości oparty był na planach technicznych pochodzących z innego kraju. Podobnie było w przypadku M-72, czyli radzieckiego ciężkiego motocykla, którego głównym zastosowaniem miała być służba w wojsku, a na liście standardowego wyposażenia znajdował się wózek boczny. Nie była to jednak zupełnie nowa konstrukcja stworzona przez inżynierów ZSRR, a jawna kopia niemieckiego BMW R71, produkowanego przez kilka zakładów od 1941 r. Żeby jednak historia była kompletna, należy wrócić do 1939 r., gdy Niemcy i ZSRR podpisały porozumienie znane jako pakt Ribbentrop-Mołotow. W jego ramach nasi zachodni sąsiedzi zobowiązali się – w zamian za dostawy surowców – wesprzeć technologicznie przemysł radziecki, a efektem tych działań był między innymi motocykl M-72. Oczywiście nic nie jest tak proste, szczególnie jeżeli mówimy o burzliwym okresie w historii świata. Niektóre źródła twierdzą, że dokumentacja techniczna BMW R71 została przekazana przez Niemcy w ramach pomocy technicznej dla ZSRR, natomiast według innej literatury M-72 był bezlicencyjną kopią, która powstała poprzez zakup kilku egzemplarzy w 1940 r.

Prace dotyczące skopiowania niemieckiej konstrukcji rozpoczęto w tym samym roku w biurze konstrukcyjnym moskiewskiej fabryki Iskra, a przewodził im N. Sierdukow, który – co ciekawe – przed wojną odbył staż w BMW. Za dokumentację oraz wdrożenie jednostki napędowej odpowiadały zlokalizowane w Moskwie zakłady ZiS, natomiast stworzenie skrzyni biegów należało do zakładów KIM. Zaledwie rok później, bo wiosną 1941 r., oficjalnie zaprezentowano pierwsze prototypy, które zostały zaakceptowane na uzbrojenie Armii Czerwonej. Produkcja rozpoczęła się w fabryce NFZ, czyli moskiewskich zakładach motocyklowych, gdzie wcześniej produkowano rowery. W sierpniu tego samego roku pierwsze egzemplarze przekazano armii i rozpoczęto przygotowania do uruchomienia zakładów w Sierpie i Młocie w Charkowie oraz Promacie w Leningradzie, lecz nie udało się tego dokończyć przed ewakuacją fabryk.

Prawdziwy rusek z zaprzęgiem. M-72

Produkcję modelu M-72 wznowiono pod koniec 1941 r. w Gorkim – w dawnej fabryce Krasnaja Etna – do której przeniesiono oprzyrządowanie oraz sprzęt z poprzednich zakładów i przekształcono ją w GMZ (Gorkowskij Motocykletnyj Zawod). Również w tym mieście powstała fabryka IMZ, a pierwsze egzemplarze zeszły z taśmy 25 lutego 1942 r. W tym samym roku Armia Czerwona otrzymała 1587 jednośladów M-72, które przez cały okres wojny były używane przez wojsko. Na bocznym wózku najczęściej montowano karabin maszynowy DP kalibru 7,62 mm.

M-72 okazał się motocyklem, który idealnie wpasował się w ramy radzieckiej armii, dlatego konieczne było rozszerzenie produkcji o inne zakłady. Do końca wojny powstało prawie 10 000 egzemplarzy, a po zakończeniu konfliktu produkowano je również dla innych służb. Od 1954 r. trafiały także na rynek cywilny w innej kolorystyce. Dwa lata później powstał zmodernizowany model M-72N, produkowany od 1955 do 1961 r. Szacuje się, że łącznie zjechało z linii produkcyjnych od 400 do 450 000 egzemplarzy wszystkich wersji M-72.

M-72 w wojsku polskim. Zastąpiły je samochody

Radzieckie motocykle z wózkiem bocznym charakteryzowało dodatkowe trzecie koło, które diametralnie zmieniało charakterystykę prowadzenia i stabilność. Ze względu na bardzo prostą konstrukcję, wysoką – przynajmniej w teorii – wytrzymałość i zdolności terenowe idealnie wpasowywały się w wymagania wojska. Służyły przede wszystkim do prowadzenia rozpoznania, ponieważ wjeżdżały w tak ciężki i wymagający teren, gdzie kompletnie nie poradziłby sobie standardowy jednoślad. Z drugiej strony doskonale wiemy, że ZSRR potrafiło idealnie reklamować swoje produkty, które w praktyce odbiegały od zapewnień. Podobnie było w przypadku M-72 – konstrukcja była archaiczna, a główną jej cechą była wysoka awaryjność. Do produkcji wykorzystano słabe materiały, które w połączeniu z niską jakością wykonania sprawiały, że dziś właściciele tych motocykli prześmiewczo twierdzą, że „części do M-72 są dobrej jakości, tylko do siebie nie pasują”.

Podczas trwania II wojny światowej – a także po jej zakończeniu – każdy pojazd był na wagę złota, więc bolączki odkładano na drugi plan. Warto zaznaczyć, że M-72 znajdowały się również na wyposażeniu Ludowego Wojska Polskiego w latach 1945–1947 i początkowo występowały w niewielkich ilościach. Znacznie większa dostawa trafiła nad Wisłę dopiero na przełomie lat 40. i 50. Wraz z rozwojem technologii oraz pojawianiem się coraz bardziej zaawansowanych i mniej awaryjnych modeli stopniowo je wycofywano. Na przełomie lat 70. i 80. służyły już jako pojazdy do patrolowania i prowadzenia zadań rozpoznawczych, a później jako maszyny pomocnicze – kurierskie, łącznikowe i szkoleniowe, wykorzystywane również przez Milicję Obywatelską.

Buduję motocyklowego kampera dla rodziny. BMW R 100 S z wózkiem [VIDEO]

Boxer, 380 kg i 22 KM. Ile kosztuje toporny rusek z bocznym wózkiem?

Sama konstrukcja była wierną kopią niemieckiego BMW R71. Za napęd odpowiadał zasilany gaźnikiem czterosuwowy dolnozaworowy bokser o pojemności 746 cm3, który rozwijał moc 22 KM przy 3000 obr./min. Średnica cylindra i skok tłoka wynosiły 78 mm, natomiast stopień sprężania 5,5. Skrzynia biegów miała cztery przełożenia, a za zmianę odpowiadało suche sprzęgło dwutarczowe. Co istotne, napędzane było tylko tylne koło motocykla w rozmiarze 3,75×19.

Dziś fani dwóch kółek wpadają na coraz bardziej abstrakcyjne pomysły, dzięki czemu motocyklowy świat nabiera jeszcze więcej kolorytu. Zaraz obok maszyn na tor, motocykli terenowych czy służących do niedzielnych przejażdżek na kawę, prym wiodą również stare motocykle z okresu II wojny światowej, a wyjątkową kategorię stanowią modele z wózkiem bocznym. Jeśli w kręgu Waszych zainteresowań znajduje się M-72, musicie przygotować się na niemały wydatek. Chociaż na najbardziej popularnym portalu aukcyjnym nie brakuje egzemplarzy za kwotę nieco powyżej 10 000 zł, to szukając motocykla odbudowanego, z historią i rodowodem, trzeba zapłacić nawet ponad 30 000 zł. Najbardziej zadbane sztuki osiągają ceny nawet 50 000 zł.